SANBERKHAN İş Merkezi. B blok No.20 / Başiskele - Kocaeli
info@arkenmuhendislik.com
Fabrikalarda elektrik enerjisinin kesilmesi yalnızca aydınlatmanın veya bazı makinelerin durması anlamına gelmez. Üretim hatlarının devre dışı kalması, bilgisayar ve otomasyon sistemlerinin kapanması, pompaların durması, havalandırma sistemlerinin devre dışı kalması ve yeniden devreye alma sırasında yaşanan zaman kayıpları işletmeler açısından ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle üretim sürekliliğinin kritik olduğu tesislerde jeneratör sistemleri önemli bir yedek enerji çözümü olarak kullanılır.
Ancak bir fabrikaya jeneratör kurulurken yalnızca tesisin toplam elektrik tüketimine bakarak cihaz seçmek doğru değildir. “Fabrikada toplam 500 kW yük var, o halde 500 kW jeneratör yeterlidir” şeklindeki basit bir yaklaşım, özellikle motorlu yüklerin ve aynı anda devreye giren ekipmanların bulunduğu tesislerde yetersiz kalabilir.
Jeneratör boyutlandırmasında çalışan yüklerin yanı sıra ilk kalkış sırasında oluşan yüksek akımlar, yüklerin devreye girme sırası, güç faktörü, kritik ve kritik olmayan yüklerin ayrımı, ortam koşulları ve gelecekteki kapasite artışları da değerlendirilmelidir. Büyük ve karmaşık tesislerde yüklerin hangi sırayla devreye girdiği ve oluşan ani yük değişimlerinin jeneratör üzerindeki etkisi ayrıca hesaplanabilir.
Elektrik şebekesinden gelen enerjinin kesilmesi, üretim tesislerinde farklı seviyelerde sorunlara neden olabilir. Bazı işletmelerde yalnızca aydınlatma ve güvenlik sistemlerinin çalışmaya devam etmesi yeterliyken, bazı fabrikalarda üretim makinelerinin, otomasyon sistemlerinin, pompaların, kompresörlerin veya soğutma sistemlerinin de kesintisiz olarak çalışması gerekir.
Bu nedenle jeneratör sistemi tasarlanırken ilk olarak şu sorunun cevaplanması gerekir:
Elektrik kesildiğinde fabrikanın hangi sistemleri çalışmaya devam etmelidir?
Her elektrik yükünün jeneratöre bağlanması zorunlu değildir. Hatta tüm yüklerin aynı anda jeneratöre bağlanması bazı tesislerde gereksiz yere çok büyük kapasiteli bir jeneratör seçilmesine neden olabilir. Bunun yerine tesis içerisindeki yükler kullanım amaçlarına ve önceliklerine göre sınıflandırılabilir.
Örneğin üretim açısından kritik bir makine, yangın güvenlik sistemi, acil aydınlatma, güvenlik sistemleri, haberleşme ekipmanları veya belirli pompalar jeneratörden beslenmesi gereken öncelikli yükler arasında değerlendirilebilir. Daha düşük öncelikli bazı yükler ise elektrik kesintisi sırasında devre dışında bırakılabilir.
Bu yaklaşım hem jeneratör kapasitesinin daha doğru belirlenmesine hem de yatırım maliyetinin kontrol altında tutulmasına yardımcı olur.
Jeneratör boyutlandırma, tesisin ihtiyaç duyduğu elektriksel güce ve çalışma koşullarına uygun jeneratör setinin kapasitesinin belirlenmesi işlemidir. Burada amaç yalnızca yeterli gücü sağlayan bir jeneratör bulmak değil, yükleri güvenli şekilde devreye alabilen ve işletmenin çalışma koşullarına uygun bir sistem oluşturmaktır.
Jeneratör seçiminde genellikle kW ve kVA değerleri birlikte değerlendirilir. Çünkü jeneratörün alternatör tarafındaki kapasitesi kVA üzerinden ifade edilirken, gerçek aktif güç ihtiyacı kW üzerinden değerlendirilir.
Üretici firmaların jeneratör boyutlandırma araçlarında da tesis yüklerinin kW ve kVA değerlerinin yanında yük tipi, yük adımları, motorlar ve başlangıç koşulları gibi bilgilerin dikkate alındığı görülmektedir.
Bu nedenle jeneratör seçimine başlamadan önce tesisin elektriksel yük profilinin çıkarılması gerekir.
Jeneratör seçiminde en sık karşılaşılan kavramlardan biri kW ve kVA’dır. kW, elektrik sisteminde kullanılan aktif gücü ifade ederken kVA görünür gücü ifade eder. Aralarındaki ilişki güç faktörü üzerinden kurulmaktadır.
Basitleştirilmiş şekilde:
kW = kVA × Güç Faktörü
Örneğin güç faktörü 0,8 olan bir sistemde 500 kVA jeneratörün aktif güç karşılığı yaklaşık 400 kW olabilir.
Ancak gerçek bir endüstriyel tesisin yük profili bundan daha karmaşık olabilir. Motorlar, sürücüler, UPS sistemleri, kaynak makineleri ve diğer elektronik yükler farklı güç faktörlerine ve farklı çalışma karakteristiklerine sahip olabilir.
Bu nedenle jeneratör kapasitesi belirlenirken yalnızca tesisin toplam kW değerini hesaplayıp doğrudan standart bir kVA değerine çevirmek yerine yüklerin karakteristikleri de incelenmelidir.
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| kW | Aktif güç |
| kVA | Görünür güç |
| kVAr | Reaktif güç |
| Güç faktörü | Aktif güç ile görünür güç arasındaki ilişki |
| Sürekli yük | Uzun süre çalışan yükler |
| Pik yük | Belirli anlarda oluşan yüksek güç ihtiyacı |
| Kalkış akımı | Özellikle motorların ilk çalışmasında oluşan yüksek akım |
| Yük adımı | Yüklerin jeneratöre belirli sıralarla devreye alınması |
Hayır. Bu, jeneratör seçiminde yapılan en yaygın hatalardan biridir.
Bir fabrikanın elektrik projesinde toplam kurulu güç örneğin 1.000 kW olabilir. Ancak bütün makinelerin aynı anda tam kapasiteyle çalışması gerekmeyebilir. Buna karşılık bazı motorların ilk çalıştırılması sırasında kısa süreli olarak çok daha yüksek bir elektriksel talep oluşabilir.
Dolayısıyla jeneratör boyutlandırmasında iki farklı durumun değerlendirilmesi gerekir: normal çalışma yükü ve yüklerin devreye alınması sırasında oluşan geçici ihtiyaç.
Özellikle büyük motorların doğrudan yol verilerek çalıştırıldığı sistemlerde başlangıç akımı jeneratörün gerilim kararlılığını etkileyebilir. Caterpillar’ın teknik bilgilerinde motorların çalışma akımının birkaç katına ulaşabilen kalkış akımları oluşturabildiği ve motor yüklerinin jeneratör boyutlandırmasında ayrıca değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir.
Bu nedenle jeneratörün yalnızca normal çalışma yükünü taşıyabilmesi yeterli olmayabilir.
Doğru bir jeneratör projesinin ilk adımlarından biri tesisin yük listesini hazırlamaktır. Bu listede jeneratörden beslenmesi planlanan tüm elektrikli ekipmanlar mümkün olduğunca ayrıntılı şekilde belirtilmelidir.
Örneğin bir fabrika için yük listesinde şu ekipmanlar bulunabilir:
Üretim makineleri
Elektrik motorları
Kompresörler
Pompalar
Fanlar
Havalandırma sistemleri
Soğutma sistemleri
Aydınlatma sistemleri
Otomasyon ekipmanları
PLC ve kontrol sistemleri
UPS sistemleri
Güvenlik sistemleri
Yangın pompaları
Bilgisayar ve haberleşme sistemleri
Vinç ve kaldırma sistemleri
Ancak bu ekipmanların tamamının aynı anda jeneratöre bağlanması gerekmeyebilir. Bu nedenle yük listesi hazırlanırken her ekipmanın jeneratör açısından öncelik seviyesi de belirlenebilir.
Jeneratör boyutlandırmasında yüklerin önceliklendirilmesi, sistemin kapasitesini doğrudan etkileyebilir.
Kritik yükler, elektrik kesintisi sırasında çalışmaya devam etmesi gereken sistemlerdir. Üretim prosesinin devamı için zorunlu makineler, güvenlik sistemleri veya belirli yardımcı tesisler bu gruba dahil edilebilir.
Kritik olmayan yükler ise kesinti sırasında geçici olarak devre dışı bırakılabilecek ekipmanlardır. Örneğin bazı aydınlatma grupları, konfor amaçlı sistemler veya üretim açısından zorunlu olmayan ekipmanlar bu kapsamda değerlendirilebilir.
Bu ayrım sayesinde jeneratör yalnızca gerçekten ihtiyaç duyulan yükleri besleyecek şekilde boyutlandırılabilir. Gereksiz yüklerin jeneratöre dahil edilmemesi, daha kompakt ve ekonomik bir sistem kurulmasına yardımcı olabilir.
Fabrikalardaki elektrik yüklerinin önemli bir bölümünü motorlar oluşturur. Pompalar, fanlar, kompresörler, konveyörler ve üretim makineleri farklı güçlerde elektrik motorları kullanabilir.
Motorun normal çalışırken çektiği akım ile ilk çalıştırıldığı andaki akım aynı değildir. Özellikle doğrudan yol verme yöntemlerinde kalkış akımı çok daha yüksek seviyelere çıkabilir.
Cummins’in jeneratör boyutlandırma teknik dokümanlarında da doğrudan yol verilen motorların ilk kalkış sırasında yüksek ani akım oluşturabileceği ve bunun jeneratör üzerinde gerilim düşümüne neden olabileceği belirtilmektedir. Motorun büyüklüğü, jeneratörün kapasitesi ve motor yol verme yöntemi bu etkinin seviyesini belirleyen unsurlar arasındadır.
Bu nedenle fabrikalarda jeneratör seçimi yapılırken motorların yalnızca kW değerlerine bakılması yeterli değildir.
Bir motor devreye girdiğinde jeneratörün alternatöründen kısa süreli olarak yüksek bir akım talep edilebilir. Jeneratör bu talebe yeterince hızlı cevap veremezse sistem geriliminde ve frekansında geçici düşüşler meydana gelebilir.
Bu durum aynı anda çalışan diğer ekipmanları da etkileyebilir. Özellikle hassas otomasyon sistemleri, elektronik cihazlar ve bazı kontrol sistemleri gerilim değişimlerine karşı daha duyarlı olabilir.
Daha büyük bir jeneratör seçmek bu problemi azaltabilecek yöntemlerden biri olsa da tek çözüm değildir. Motorun yol verme yöntemi, yüklerin devreye girme sırası ve otomatik yük yönetimi gibi unsurlar da sistem tasarımında değerlendirilebilir.
Bazı motorlarda yumuşak yol verici veya değişken hızlı sürücü gibi yöntemlerle kalkış koşulları değiştirilebilir. Ancak hangi yöntemin kullanılacağı motorun mekanik yükü, gerekli kalkış torku ve prosesin çalışma koşulları dikkate alınarak belirlenmelidir.
Jeneratörün küçük seçilmesi kadar gereğinden büyük seçilmesi de doğru bir yaklaşım değildir. İlk bakışta büyük jeneratör kullanmak daha güvenli gibi görünse de kapasitenin gereksiz şekilde artırılması yatırım maliyetini yükseltebilir.
Bunun yanında jeneratörün uzun süre çok düşük yük seviyelerinde çalışması da işletme açısından ideal değildir. Caterpillar, jeneratör setinin gereğinden büyük seçilmesinin maliyeti artırabileceğini ve düşük yükte uzun süre çalışmanın bazı motorlarda istenmeyen çalışma koşullarına yol açabileceğini belirtmektedir.
Bu nedenle hedef, mümkün olan en büyük jeneratörü seçmek değil, tesisin gerçek yük profiline uygun jeneratörü belirlemektir.
Jeneratör kapasitesinin yetersiz olması ise çok daha doğrudan problemlere neden olabilir. Jeneratör normal çalışma sırasında aşırı yüklenebilir veya büyük motorların devreye girmesi sırasında gerilim düşümü yaşanabilir.
Yetersiz kapasite nedeniyle jeneratör koruma sistemleri devreye girebilir ve jeneratör kritik bir anda yükü taşıyamayabilir. Bu durum özellikle üretim sürekliliğinin önemli olduğu fabrikalarda ciddi operasyonel kayıplara dönüşebilir.
Bu nedenle jeneratör seçimi yapılırken yalnızca mevcut yüklerin toplamı değil, en zorlu çalışma senaryosu da değerlendirilmelidir.
“100 kW yük için 125 kVA jeneratör yeterlidir” gibi tek bir formülle bütün fabrikalar için doğru sonuç vermek mümkün değildir. Çünkü iki farklı tesis aynı aktif güç tüketimine sahip olsa bile motor yükleri, güç faktörleri, kalkış yöntemleri ve yük sıralamaları birbirinden tamamen farklı olabilir.
Örneğin ağırlıklı olarak dirençsel yüklerden oluşan bir tesis ile çok sayıda büyük motorun bulunduğu bir üretim tesisi aynı kW değerine sahip olsa bile jeneratör açısından aynı ihtiyaçlara sahip olmayabilir.
Bu nedenle doğru kapasitenin belirlenmesi için öncelikle jeneratörden beslenecek yüklerin ayrıntılı listesi hazırlanmalı, ardından normal çalışma ve kalkış senaryoları değerlendirilmelidir.
Fabrikalarda üretim kapasitesi zaman içinde değişebilir. Yeni makineler, ilave üretim hatları, daha güçlü motorlar veya yeni yardımcı sistemler devreye alınabilir.
Bu nedenle jeneratör projesinde gelecekteki kapasite artışları da mümkün olduğunca değerlendirilmelidir. Ancak gelecekte kullanılacağı kesin olmayan yükler için gereğinden büyük jeneratör seçmek de ekonomik olmayabilir.
Burada doğru yaklaşım, tesisin büyüme planını ve olası elektrik yük artışlarını teknik bir değerlendirmeyle birlikte ele almaktır.
Bir fabrikanın jeneratör ihtiyacını doğru belirlemek için toplam kW değerini bilmek yalnızca başlangıç noktasıdır. Yüklerin çalışma şekli, motor kalkışları, devreye girme sırası ve kritik yüklerin belirlenmesi gerçek jeneratör kapasitesinin ortaya çıkarılmasını sağlar.
Bir fabrikanın jeneratör sistemi yalnızca elektrik kesildiğinde devreye giren bir motor ve alternatörden ibaret değildir. Sistemin hangi yükleri hangi sırayla devreye alacağı da jeneratör performansını doğrudan etkileyebilir. Özellikle aynı anda çok sayıda büyük motorun çalışması gereken tesislerde yüklerin kontrollü şekilde devreye alınması, jeneratörün ani yük değişimlerine karşı daha kararlı çalışmasına yardımcı olur.
Örneğin bir üretim tesisinde kompresör, pompa, fan ve büyük motorların aynı anda çalıştırılması yerine belirli bir sıra izlenebilir. Öncelikle kontrol sistemleri ve kritik yardımcı ekipmanlar devreye alınabilir, ardından daha yüksek güçlü motorlar belirlenen sıraya göre çalıştırılabilir. Böylece jeneratörün bir anda karşılaşacağı yük daha kontrollü hale getirilebilir.
Bu yaklaşım özellikle motor kalkışlarının yoğun olduğu fabrikalarda önemlidir. Jeneratör kapasitesinin belirlenmesinde yük adımları ve motorların çalışma karakteristikleri dikkate alınarak uygun bir senaryo oluşturulabilir.
Fabrika jeneratör sistemlerinde önemli ekipmanlardan biri ATS yani Automatic Transfer Switch olarak adlandırılan otomatik transfer şalteridir. ATS’nin temel görevi, şebeke enerjisinin kesilmesi veya kabul edilebilir sınırların dışına çıkması durumunda yükün jeneratör kaynağına aktarılmasını sağlamaktır.
Şebeke enerjisi tekrar uygun hale geldiğinde ise sistem, yükün yeniden şebekeye aktarılmasını sağlayabilir. Böylece işletme personelinin her elektrik kesintisinde manuel olarak müdahale etmesine gerek kalmadan yedek enerji sistemi çalışabilir.
Ancak ATS seçimi de jeneratör kapasitesinden bağımsız değerlendirilmemelidir. Transfer şalterinin akım kapasitesi, sistemin gerilim seviyesi, kutup yapısı ve tesisin dağıtım sistemiyle uyumu dikkate alınmalıdır.
Jeneratör, ATS, ana dağıtım panosu ve koruma ekipmanlarının birlikte tasarlanması, yedek enerji sisteminin güvenilirliği açısından önemlidir.
Fabrikalarda jeneratör sistemi çoğu zaman mevcut trafo ve ana dağıtım altyapısıyla birlikte çalışır. Şebeke enerjisi trafodan tesise dağıtılırken jeneratör, şebeke kesildiğinde belirlenen yükleri beslemek üzere alternatif enerji kaynağı olarak devreye alınabilir.
Bu nedenle jeneratör kurulumu yapılırken mevcut elektrik dağıtım sisteminin incelenmesi gerekir. Jeneratörün hangi panoya bağlanacağı, hangi yükleri besleyeceği, kablo kesitleri, koruma cihazları ve transfer sistemi proje kapsamında değerlendirilmelidir.
Özellikle yüksek güçlü tesislerde jeneratörün doğrudan mevcut bir panoya eklenmesi yerine enerji dağıtım yapısının tamamının incelenmesi daha güvenli bir yaklaşım sağlar.
Jeneratörün ürettiği elektrik enerjisinin güvenli şekilde tesis içerisindeki yük gruplarına aktarılması için uygun dağıtım panoları ve koruma sistemleri gerekir. Jeneratör çıkışından itibaren kabloların, şalterlerin, baraların ve diğer ekipmanların jeneratör kapasitesine ve kısa devre koşullarına uygun olarak seçilmesi gerekir.
Pano tasarımında yalnızca mevcut yükler değil, bakım sırasında erişilebilirlik ve gelecekte yapılabilecek ilaveler de göz önünde bulundurulabilir.
Ayrıca jeneratörün bulunduğu alan ile ana dağıtım panosu arasındaki kablo güzergâhı da önemlidir. Kablo mesafesi uzadıkça gerilim düşümü ve kablo kapasitesi gibi konular yeniden değerlendirilmelidir.
Bazı fabrikalarda elektrik kesintisi sırasında tüm yüklerin aynı anda çalıştırılması mümkün veya ekonomik olmayabilir. Böyle durumlarda yük atma (load shedding) yöntemi kullanılabilir.
Yük atma sisteminde jeneratörün kapasitesi zorlandığında veya belirlenen senaryoya göre bazı düşük öncelikli yükler otomatik olarak devreden çıkarılabilir. Böylece kritik sistemlerin enerji almaya devam etmesi sağlanabilir.
Örneğin bir üretim tesisinde güvenlik, otomasyon ve belirli üretim ekipmanları kritik yük olarak tanımlanırken daha düşük öncelikli bazı havalandırma veya yardımcı sistemler geçici olarak devre dışı bırakılabilir.
Bu sistem, özellikle çok sayıda elektrik yükünün bulunduğu ve jeneratör kapasitesinin tüm tesis yükünü karşılamasının ekonomik olmadığı işletmelerde değerlendirilebilir.
Jeneratörün katalog kapasitesi her ortam koşulunda aynı şekilde değerlendirilemez. Jeneratör setinin kurulacağı yerin sıcaklığı, rakımı, havalandırması ve çalışma koşulları performansı etkileyebilir.
Özellikle yüksek sıcaklıklarda motorun soğutma koşulları değişebilir. Benzer şekilde yüksek rakımda havanın yoğunluğunun azalması motor performansını etkileyebilir. Bu nedenle jeneratör seçimi yapılırken tesisin bulunduğu bölgenin ve jeneratörün kurulacağı ortamın şartları dikkate alınmalıdır.
Kapalı jeneratör odalarında havalandırma ve egzoz sistemlerinin doğru tasarlanması da önemlidir. Motorun oluşturduğu ısının ortamdan uzaklaştırılması ve yeterli miktarda temiz havanın sağlanması gerekir.
Dizel jeneratörler çalışırken önemli miktarda ısı ve egzoz gazı oluşturur. Bu nedenle jeneratör odasının havalandırması yalnızca konfor açısından değil, sistemin güvenli çalışması açısından da önemlidir.
Yetersiz havalandırma motor sıcaklığının yükselmesine ve jeneratör performansının olumsuz etkilenmesine neden olabilir. Ayrıca egzoz gazlarının uygun şekilde dışarı atılması gerekir.
Jeneratör odası tasarlanırken hava giriş ve çıkışları, radyatör hava akışı, egzoz hattı, yakıt sistemi, bakım alanları ve yangın güvenliği birlikte değerlendirilmelidir.
Her fabrika için tek jeneratör kullanılması zorunlu değildir. Özellikle çok yüksek güç ihtiyacı olan tesislerde birden fazla jeneratörün paralel çalıştırıldığı sistemler değerlendirilebilir.
Paralel jeneratör sistemlerinin önemli avantajlarından biri, tesisin yük ihtiyacına göre jeneratörlerin kademeli olarak devreye alınabilmesidir. Düşük yük dönemlerinde bütün jeneratörlerin çalıştırılması yerine ihtiyaç kadar jeneratör çalıştırılabilir.
Ayrıca bakım veya arıza durumlarında yedeklilik sağlanması açısından da birden fazla jeneratör tercih edilebilir. Ancak paralel sistemlerin senkronizasyon, yük paylaşımı, kontrol ve koruma altyapısı daha kapsamlıdır.
Bu nedenle tek jeneratör veya paralel jeneratör arasında karar verilirken tesisin toplam gücü, kritik yükleri, çalışma süresi, yedeklilik ihtiyacı ve yatırım bütçesi birlikte değerlendirilmelidir.
Jeneratör projesine başlamadan önce tesis hakkında mümkün olduğunca ayrıntılı elektriksel bilgi toplanması gerekir. Bu bilgiler ne kadar doğru olursa jeneratör boyutlandırması da o kadar sağlıklı yapılabilir.
Temel olarak aşağıdaki bilgiler hazırlanabilir:
Tesisin toplam kurulu gücü
Jeneratörden beslenecek toplam yük
Kritik ve kritik olmayan yükler
Motorların güçleri ve çalışma şekilleri
Motor yol verme yöntemleri
Kompresör, pompa ve fan gibi motorlu yükler
Aydınlatma ve yardımcı sistemler
Mevcut trafo gücü
Ana dağıtım panosu bilgileri
Mevcut kablo altyapısı
Güç faktörü
Elektrik kesintisi sırasında gerekli çalışma süresi
Gelecekteki kapasite artışları
Jeneratörün kurulacağı alanın koşulları
Bu bilgiler üzerinden yük senaryosu oluşturularak jeneratör kapasitesi daha doğru şekilde belirlenebilir.
Jeneratör seçiminde yapılan hataların önemli bir bölümü yalnızca toplam güç değerine bakılması veya tesisin gerçek çalışma koşullarının yeterince incelenmemesinden kaynaklanır.
Toplam aktif güç önemli bir başlangıç verisidir ancak tek başına jeneratör kapasitesini belirlemez. Motor kalkışları, güç faktörü ve yüklerin devreye girme sırası da değerlendirilmelidir.
Büyük motorların kalkış sırasında oluşturduğu ani yük jeneratörün gerilim kararlılığını etkileyebilir. Bu nedenle motorlu yüklerin kalkış koşulları mutlaka incelenmelidir.
Jeneratöre bağlanan tüm yüklerin aynı anda çalışması gerekmiyorsa yüklerin önceliklendirilmesi ve uygun devreye alma senaryosunun oluşturulması daha doğru olabilir.
Büyük jeneratör her zaman daha güvenli veya daha verimli anlamına gelmez. İlk yatırım maliyeti artabilir ve jeneratör düşük yüklerde çalıştırılabilir.
Tesisin büyümesi veya yeni makinelerin eklenmesi planlanıyorsa mevcut jeneratör kapasitesinin ileride yetersiz kalma ihtimali değerlendirilmelidir.
Jeneratörün elektriksel kapasitesi kadar fiziksel kurulumu da önemlidir. Havalandırma, egzoz, yakıt, bakım erişimi ve yangın güvenliği daha proje aşamasında ele alınmalıdır.
Doğru kapasitede seçilen bir jeneratörün ihtiyaç anında çalışabilmesi için düzenli bakımının yapılması gerekir. Jeneratör uzun süre devreye girmeden bekleyebileceği için yalnızca çalışma saatine bakılarak bakım planı oluşturulması yeterli olmayabilir.
Motor yağı, soğutma sistemi, akü, yakıt sistemi, filtreler, bağlantılar ve jeneratörün elektriksel ekipmanları belirlenen bakım planına göre kontrol edilmelidir.
Ayrıca jeneratörün belirli aralıklarla kontrollü şekilde çalıştırılması, otomatik devreye alma senaryosunun test edilmesi ve yük altında performansının değerlendirilmesi sistemin ihtiyaç anında hazır olmasına yardımcı olur.
Özellikle kritik üretim tesislerinde jeneratörün yalnızca satın alınması ve kurulması yeterli değildir. Periyodik bakım ve test süreçleri de yedek enerji sisteminin sürekliliğinin bir parçası olarak değerlendirilmelidir.
Kocaeli, yoğun sanayi faaliyetleri nedeniyle farklı güç seviyelerinde elektrik altyapısına sahip çok sayıda fabrika ve üretim tesisine ev sahipliği yapmaktadır. Gebze, Dilovası, Çayırova, Başiskele ve İzmit gibi bölgelerde bulunan tesislerde üretim makinelerinden trafolara, pompalardan kompresörlere kadar çok sayıda elektriksel yük aynı sistem içerisinde çalışabilir.
Bu nedenle Kocaeli’deki bir fabrika için jeneratör seçimi yapılırken hazır bir kapasite değerinin doğrudan uygulanması yerine tesisin kendi elektriksel yapısının incelenmesi gerekir.
Özellikle üretim sürekliliğinin kritik olduğu tesislerde jeneratör kapasitesi, ATS sistemi, ana dağıtım panosu, kablo güzergâhları, yük önceliklendirme ve motor kalkışları birlikte değerlendirilmelidir.
Arken Mühendislik’in endüstriyel elektrik, trafo, AG-OG, elektrik proje ve bakım hizmetleriyle birlikte değerlendirilebilecek jeneratör altyapılarında da tesisin mevcut elektrik sisteminin bütünsel olarak incelenmesi, doğru ve güvenli bir çözüm oluşturulması açısından önem taşır.
Fabrika için jeneratör seçimi, katalogdaki en yüksek güç değerini satın almak anlamına gelmez. Doğru jeneratör; tesisin gerçek yüklerini, motor kalkışlarını, çalışma senaryolarını, kritik yüklerini ve gelecekteki ihtiyaçlarını karşılayabilecek kapasitede olmalıdır.
Yetersiz kapasite, jeneratörün aşırı yüklenmesine ve kritik anda sistemin ihtiyaç duyulan enerjiyi sağlayamamasına neden olabilir. Gereğinden yüksek kapasite ise yatırım maliyetlerini artırabilir ve jeneratörün düşük yüklerde çalışmasına yol açabilir.
Bu nedenle en doğru sonuç, tesisin elektriksel verileri üzerinden yapılan mühendislik hesabıyla elde edilir.
Fabrikalarda jeneratör boyutlandırması yapılırken ilk bakılması gereken değerlerden biri kVA olsa da doğru jeneratörü belirlemek için bu değer tek başına yeterli değildir. Tesisin toplam yükü, kritik yükler, motorların kalkış akımları, yüklerin devreye girme sırası, güç faktörü, ATS sistemi, jeneratör odasının koşulları ve gelecekteki kapasite ihtiyacı birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle üretim tesislerinde elektrik kesintisinin maliyeti yüksek olduğundan jeneratör sisteminin yalnızca bir yedek enerji kaynağı olarak değil, tesisin elektrik altyapısının önemli bir parçası olarak ele alınması gerekir.
Doğru hesaplanmış ve doğru projelendirilmiş bir jeneratör sistemi, elektrik kesintileri sırasında kritik ekipmanların çalışmaya devam etmesine, üretim süreçlerinin daha kontrollü şekilde sürdürülmesine ve işletmenin kesintilerden kaynaklanabilecek kayıplarının azaltılmasına yardımcı olur.
Fabrikanız için kaç kVA jeneratöre ihtiyaç olduğunu belirlemek, mevcut jeneratör kapasitesini değerlendirmek veya yeni bir yedek enerji sistemi planlamak istiyorsanız; tesisinizin yük profili, motorları, elektrik panoları ve enerji altyapısı birlikte incelenmelidir. Arken Mühendislik’in endüstriyel elektrik ve mühendislik çözümleri hakkında detaylı bilgi almak ve tesisinize uygun jeneratör altyapısını değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Adres: Sahil Yollu Cad. D130 Karayolu üzeri SANBERKHAN İş Merkezi B Blok No:20 Başiskele / Kocaeli
E-Posta: info@arkenmuhendislik.com
Telefon: +90 532 389 52 88
