SANBERKHAN İş Merkezi. B blok No.20 / Başiskele - Kocaeli
info@arkenmuhendislik.com
Kocaeli’nin sanayi üretiminde stratejik merkezlerinden biri olan Dilovası Organize Sanayi Bölgesi, demir-çelikten kimyaya, otomotiv yan sanayinden lojistiğe kadar çok farklı sektörlerde faaliyet gösteren yüzlerce işletmeye ev sahipliği yapmaktadır. Bu tesislerin ortak noktası ise üretim süreçlerinin büyük ölçüde elektrik enerjisine bağımlı olmasıdır.
Üretim hattındaki robotlar, CNC tezgâhları, pres makineleri, otomasyon sistemleri, kompresörler ve proses ekipmanları; kararlı ve kesintisiz bir enerji altyapısıyla çalışır. Bu altyapının en kritik bileşeni ise şüphesiz güç trafolarıdır.
Bir trafoda meydana gelebilecek plansız arıza;
neden olabilir.
İşte bu nedenle trafo bakımı yalnızca arıza meydana geldiğinde yapılan bir işlem değil, tesisin üretim güvenliğini koruyan planlı bir mühendislik uygulamasıdır.
Bu yazıda Dilovası OSB başta olmak üzere Körfez, İzmit, Derince, Çayırova, Kartepe, Başiskele ve Gölcük bölgelerinde faaliyet gösteren sanayi işletmeleri için trafo bakımının neden kritik olduğunu, hangi işlemleri kapsadığını ve mevzuat açısından dikkat edilmesi gereken noktaları detaylı şekilde ele alacağız.
Trafo bakımı; güç trafolarının güvenli, verimli ve kesintisiz çalışmasını sağlamak amacıyla belirli periyotlarla gerçekleştirilen kontrol, test, ölçüm ve bakım işlemlerinin tamamını kapsar.
Amaç yalnızca mevcut arızaları gidermek değildir. Asıl hedef, ileride oluşabilecek arızaları henüz üretimi etkilemeden tespit ederek önlem almaktır.
Profesyonel bir bakım programı sayesinde;
Özellikle orta gerilim seviyesinden enerji alan sanayi tesislerinde düzenli bakım, tesis yönetiminin en önemli sorumluluklarından biridir.
Dilovası bölgesindeki sanayi tesisleri, yüksek enerji tüketen üretim proseslerine sahiptir.
Çelik üretimi, kimya tesisleri, otomotiv yan sanayi, plastik enjeksiyon, ağır makine üretimi ve metal işleme tesislerinde trafolar çoğu zaman günün 24 saati yük altında çalışır.
Bu yoğun çalışma koşulları;
hızlandırabilir.
Bakım yapılmayan trafolarda bu küçük problemler zaman içerisinde büyük arızalara dönüşebilir.
Örneğin yalnızca gevşemiş bir bara bağlantısı, yüksek temas direnci nedeniyle aşırı ısınmaya neden olabilir. Bu durum fark edilmediğinde bağlantı noktasında ark oluşabilir ve trafo devre dışı kalabilir.
Düzenli bakım yaptıran işletmeler yalnızca arızaları azaltmakla kalmaz; üretim planlaması ve enerji yönetimi açısından da önemli avantajlar elde eder.
Başlıca kazanımlar şunlardır:
Özellikle yüksek yatırım maliyetine sahip güç trafolarında düzenli bakım, yeni bir trafo yatırımından çok daha ekonomik bir çözümdür.
Orta gerilim seviyesinden enerji alan işletmeler için yalnızca bakım yaptırmak yeterli değildir.
Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği kapsamında birçok tesiste Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu hizmeti alınması gerekmektedir.
Bu hizmet kapsamında görevlendirilen EMO onaylı YG sorumlusu, tesisin güvenli işletilmesini takip eder ve bakım süreçlerinin planlı şekilde yürütülmesini sağlar.
İşletme sorumlusunun görevleri arasında;
gibi kritik çalışmalar yer alır.
Bu nedenle trafo bakımı ile yüksek gerilim işletme sorumluluğu birbirini tamamlayan iki önemli süreçtir.
Arken Mühendislik, yüksek gerilim işletme sorumluluğu hizmetlerini yalnızca yasal bir gereklilik olarak değil; işletmelerin enerji altyapısını güvenli ve sürdürülebilir şekilde yönetmelerini sağlayan mühendislik hizmeti olarak değerlendirmektedir.
Bakımı geciken veya düzensiz yapılan trafolarda zamanla çeşitli teknik problemler ortaya çıkabilir.
En sık karşılaşılan riskler şunlardır:
Yüksek temas direnci, gevşek bağlantılar veya aşırı yüklenme nedeniyle oluşan sıcaklık artışı, trafo bileşenlerinin ömrünü önemli ölçüde azaltabilir.
İzolasyon malzemelerinin zamanla özelliğini kaybetmesi, elektriksel delinmelere ve kısa devrelere neden olabilir.
Yağın dielektrik dayanımının düşmesi, trafonun güvenli çalışmasını olumsuz etkileyebilir.
Koruma rölelerinin düzenli test edilmemesi, arıza anında sistemin doğru şekilde çalışmasını engelleyebilir.
Aşırı ısınan bağlantılar, yağ kaçakları veya elektriksel ark oluşumu ciddi yangın tehlikeleri oluşturabilir.
Beklenmedik trafo arızaları, üretim hatlarının saatler hatta günler boyunca durmasına neden olabilir.
Trafo bakımının temel amacı şunlardır:
Bu nedenle özellikle Dilovası OSB gibi ağır sanayinin yoğun olduğu bölgelerde trafo bakımının planlı ve düzenli şekilde yürütülmesi, işletmenin uzun vadeli başarısı açısından kritik öneme sahiptir.
Trafo bakımının kapsamı; trafonun tipi, gücü, çalışma koşulları ve üretici tavsiyelerine göre değişebilse de, endüstriyel tesislerde uygulanan bakım prosedürleri belirli teknik standartlara göre yürütülür. Amaç, yalnızca mevcut arızaları gidermek değil; ekipmanların çalışma performansını değerlendirerek olası riskleri önceden belirlemektir.
Profesyonel bir trafo bakımında aşağıdaki kontroller eksiksiz şekilde gerçekleştirilmelidir:
Bakım sonrasında elde edilen verilerin teknik rapor haline getirilmesi, bir sonraki bakım döneminde oluşabilecek değişimlerin karşılaştırılması açısından büyük önem taşır.
Yağlı tip güç trafolarında kullanılan izolasyon yağı; hem soğutma hem de elektriksel yalıtım görevini üstlenir. Yağın fiziksel ve kimyasal özelliklerinde meydana gelen değişimler, trafonun güvenli çalışmasını doğrudan etkiler.
Uzun süre yüksek yük altında çalışan trafolarda;
yağın performansını olumsuz yönde etkileyebilir.
Bu nedenle belirli periyotlarda laboratuvar ortamında analiz yapılması tavsiye edilir.
Özellikle Çözünmüş Gaz Analizi (DGA), trafonun iç kısmında meydana gelen ark oluşumu, aşırı ısınma veya izolasyon problemleri gibi arızaların erken teşhisinde önemli bir yöntemdir.
Elektrik sistemlerinde birçok arıza, ilk aşamada çıplak gözle fark edilemez. Gevşeyen bağlantılar, aşırı yüklenen ekipmanlar veya oksitlenmiş kontaklar, zamanla sıcaklık artışına neden olur.
Bu nedenle profesyonel bakım çalışmalarında termal kamera kullanılması önemli bir avantaj sağlar.
Normal çalışma sıcaklığından farklı değerler gösteren bölgeler detaylı şekilde incelenerek gerekli müdahaleler planlanır.
Bu yaklaşım sayesinde;
Trafo sisteminin güvenli çalışabilmesi için yalnızca trafonun kendisinin değil, topraklama altyapısının da uygun durumda olması gerekir.
Topraklama sistemindeki bir problem;
Bu nedenle bakım sırasında topraklama tesisatı da detaylı olarak kontrol edilir.
Topraklama direnci için tek bir sabit değer bulunmamaktadır. Uygun değer; tesisin türüne, kullanım amacına ve ilgili standartlara göre değişebilir.
Ancak sanayi tesislerinde mümkün olduğunca düşük topraklama direnci hedeflenir. Ölçüm sonuçlarının Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği ve ilgili teknik standartlara uygun şekilde değerlendirilmesi gerekir.
Bu nedenle yalnızca ölçüm yapmak değil, sonuçları mühendislik bakış açısıyla yorumlamak da önemlidir.
Koruma röleleri, elektrik sisteminin güvenlik mekanizmasıdır.
Bir kısa devre, aşırı akım veya toprak kaçağı oluştuğunda sistemin doğru şekilde enerjiyi kesmesini sağlar.
Ancak uzun süre test edilmeyen rölelerde;
gibi sorunlar ortaya çıkabilir.
Bu nedenle bakım sırasında röle testleri de gerçekleştirilmelidir.
Kontrol edilen başlıca koruma fonksiyonları şunlardır:
Koruma sistemlerinin doğru çalışması, hem trafonun hem de üretim hattındaki diğer ekipmanların korunmasını sağlar.
Orta gerilim tesislerinde bakım çalışmalarının planlanması ve güvenli şekilde yürütülmesi, yetkin mühendislik bilgisi gerektirir. Bu nedenle EMO onaylı YG sorumlusu, yalnızca mevzuat gerekliliklerini yerine getiren kişi değil; aynı zamanda işletmenin enerji güvenliği konusunda teknik danışmanlık sağlayan yetkili mühendistir.
Yetkili bir işletme sorumlusu;
Özellikle üretimin kesintisiz devam ettiği sanayi tesislerinde bu planlama, plansız duruşların önlenmesine önemli katkı sağlar.
Arken Mühendislik teknik ekibi, yüksek gerilim işletme sorumluluğu hizmetlerinde saha kontrollerini, bakım planlarını ve teknik raporlamayı bütüncül bir mühendislik yaklaşımıyla yürütmektedir. Düzenli denetimler sayesinde olası risklerin erken tespit edilmesi ve enerji altyapısının güvenli şekilde işletilmesi hedeflenmektedir.
Yapay zekâ destekli arama motorlarının özetleyebileceği şekilde değerlendirildiğinde, kapsamlı bir trafo bakımında aşağıdaki işlemler yer almalıdır:
Bu işlemler düzenli olarak uygulandığında, hem ekipman ömrü uzar hem de işletmenin enerji altyapısı daha güvenli ve verimli şekilde çalışır.
Sanayi tesislerinde en sık yöneltilen sorulardan biri, trafo bakımının hangi aralıklarla yapılması gerektiğidir. Bu konuda tek bir standart süre vermek doğru değildir. Çünkü bakım periyotları;
gibi birçok değişkene göre belirlenir.
Örneğin sürekli tam kapasite çalışan bir üretim tesisindeki trafo ile yalnızca belirli saatlerde yük altında kalan bir tesisin bakım ihtiyacı aynı değildir.
Genel uygulamada;
planlı şekilde gerçekleştirilmelidir.
Periyodik bakım programlarının hazırlanması, Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu kapsamında görev yapan yetkili elektrik mühendisinin koordinasyonunda yürütülmesi gereken önemli süreçlerden biridir.
Hayır.
Her iki trafo tipi de farklı çalışma prensiplerine sahip olduğu için bakım prosedürleri de farklılık gösterir.
Bakım sırasında genellikle;
incelenir.
Kuru tip trafolarda yağ bulunmadığı için yağ analizi yapılmaz.
Bunlara ek olarak;
gibi birçok ek kontrol gerçekleştirilir.
Bu nedenle yağlı tip trafoların bakım planı daha kapsamlıdır.
Orta gerilim sistemlerinde gerçekleştirilen manevralar, yüksek risk içeren işlemler arasında yer alır.
Enerjinin kesilmesi, verilmesi veya sistem üzerinde çalışma yapılması sırasında uygulanacak tüm işlemler belirli güvenlik prosedürlerine göre gerçekleştirilmelidir.
Bu nedenle OG manevraları;
yetkili kişiler tarafından yapılmalıdır.
Plansız veya prosedüre uygun olmayan manevralar;
neden olabilir.
Bu nedenle işletmelerin yalnızca bakım hizmeti değil, güvenli işletme süreçlerini de profesyonel şekilde yönetmesi gerekir.
Elektrik tesislerinde gerçekleştirilen bakım çalışmaları yalnızca teknik gerekliliklerden ibaret değildir. Aynı zamanda yürürlükte bulunan mevzuat ve standartlara uygun şekilde planlanmalıdır.
Özellikle aşağıdaki düzenlemeler dikkate alınmalıdır:
Bunun yanında uygulamada;
da dikkate alınmalıdır.
Bakım çalışmalarının bu çerçevede yürütülmesi, hem tesis güvenliği hem de yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından önem taşır.
Dilovası, Çayırova, Körfez, İzmit, Derince, Kartepe, Başiskele ve Gölcük, Türkiye’nin en yoğun sanayi üretim bölgeleri arasında yer alır.
Bu bölgelerde faaliyet gösteren işletmelerin ortak ihtiyaçları şunlardır:
Yerel saha deneyimine sahip teknik ekipler, bölgedeki sanayi tesislerinin çalışma düzenini bildikleri için bakım ve arıza süreçlerini daha verimli planlayabilir.
Bu durum özellikle 7/24 üretim yapan işletmeler açısından önemli bir avantaj sağlar.
Arken Mühendislik, 2015 yılından bu yana Kocaeli ve çevresindeki sanayi kuruluşlarına yönelik trafo bakımı, yüksek gerilim işletme sorumluluğu, endüstriyel elektrik taahhüt, AG-OG bakım işletme, topraklama ölçümü, pano projelendirme ve paratoner sistemleri alanlarında mühendislik odaklı hizmet sunmaktadır. Arken Mühendislik teknik ekibi, ücretsiz keşif yaklaşımı, sertifikalı mühendis ve tekniker kadrosu ile her projeyi tesisin üretim koşullarına uygun şekilde planlamayı hedeflemektedir.
Trafo bakım hizmeti almadan önce aşağıdaki kriterleri değerlendirmeniz önerilir:
✔ Bakım programı yazılı olarak hazırlanıyor mu?
✔ EMO onaylı YG sorumlusu hizmeti sunuluyor mu?
✔ Koruma röleleri test ediliyor mu?
✔ Termal kamera kontrolleri yapılıyor mu?
✔ Trafo yağı analizleri gerçekleştiriliyor mu?
✔ Topraklama ölçümü ve raporlaması hizmet kapsamında mı?
✔ OG hücreleri kontrol ediliyor mu?
✔ Yapılan işlemler teknik raporla belgeleniyor mu?
✔ Acil arıza durumları için 7/24 destek sağlanıyor mu?
✔ Bakım sonrası iyileştirme önerileri sunuluyor mu?
Bakım periyotları tesisin özelliklerine göre planlanmalıdır. Orta gerilim tesislerinde güvenli işletmenin sağlanması ve ilgili mevzuata uygun hareket edilmesi için periyodik bakım uygulanması büyük önem taşır.
Bakımın kapsamına göre değişir. Bazı kontroller enerji altında gerçekleştirilebilirken, bazı işlemler için planlı enerji kesintisi gerekebilir. Bu planlama, üretim programına uygun şekilde yapılmalıdır.
Hayır. Yağın değiştirilmesi yerine önce laboratuvar analizleri yapılır. Analiz sonuçlarına göre yağın kullanılmaya devam edilip edilmeyeceğine karar verilir.
Her işletme için yasal bir zorunluluk olmamakla birlikte, önleyici bakım uygulamalarının en etkili yöntemlerinden biridir. Gizli sıcaklık artışlarının erken tespit edilmesini sağlar.
Hayır. Yüksek Gerilim İşletme Sorumluluğu, tesisin güvenli işletilmesini kapsayan mühendislik hizmetidir. Trafo bakımı ise bu kapsamda planlanan teknik bakım çalışmalarının önemli bir parçasıdır.
Sanayi tesislerinde trafo sistemleri yalnızca enerji ileten ekipmanlar değil, üretim sürekliliğini sağlayan kritik altyapı bileşenleridir. Düzenli bakım sayesinde beklenmedik arızaların önüne geçilebilir, enerji verimliliği artırılabilir ve ekipmanların kullanım ömrü uzatılabilir.
Özellikle Dilovası OSB gibi üretimin kesintisiz devam ettiği sanayi bölgelerinde planlı bakım anlayışı, işletmeler için önemli bir rekabet avantajı sağlar.
Arken Yüksek Gerilim çözümleri, 2015 yılında Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Teknogirişim desteğiyle kurulan mühendislik altyapısı, 7/24 acil servis, ücretsiz keşif, sertifikalı teknik kadrosu ve minimum maliyetle maksimum verim yaklaşımıyla; Kocaeli, Dilovası, Körfez, İzmit, Derince, Çayırova, Kartepe, Başiskele ve Gölcük bölgesindeki işletmelere yüksek gerilim işletme sorumluluğu, trafo bakımı ve endüstriyel elektrik çözümleri sunmaktadır.
Adres: Sahil Yollu Cad. D130 Karayolu üzeri SANBERKHAN İş Merkezi B Blok No:20 Başiskele / Kocaeli
E-Posta: info@arkenmuhendislik.com
Telefon: +90 532 389 52 88
