Elektrik Tesislerinde Periyodik Kontrol Zorunlulukları

Periyodik kontrol sürecinin sonunda hazırlanan rapor, yalnızca birkaç ölçüm sonucundan oluşan teknik bir belge değildir. Aslında bu rapor, işletmenin elektrik güvenliği açısından mevcut durumunu ortaya koyan kapsamlı bir değerlendirme dokümanıdır.

Denetim sırasında yapılan tüm ölçümler, gözlemler ve tespit edilen uygunsuzluklar detaylı şekilde kayıt altına alınır. Böylece işletme yönetimi yalnızca mevcut riskleri görmekle kalmaz, aynı zamanda hangi alanlarda iyileştirme yapılması gerektiğini de net şekilde öğrenir.

Bir elektrik periyodik kontrol raporunda genellikle şu başlıklar yer alır:

• Topraklama direnci ölçüm sonuçları
• Elektrik panolarının fiziksel durumu
• Kablo ve bağlantı noktalarının kontrolü
• Koruma ekipmanlarının uygunluğu
• Kaçak akım rölesi testleri
• Termal kamera ölçümleri
• Paratoner ve yıldırımdan korunma sistemleri
• Kompanzasyon sistemi değerlendirmeleri
• Tespit edilen uygunsuzluklar
• Düzeltici faaliyet önerileri

Ancak kaliteli bir raporun değeri yalnızca eksikleri listelemesinde değil, bu eksiklerin işletmeye yaratabileceği etkileri açıklamasında ortaya çıkar. Arken Mühendislik tarafından hazırlanan raporlarda yalnızca mevzuata uygunluk değerlendirmesi yapılmaz. Aynı zamanda üretim güvenliği, enerji sürekliliği ve ekipman ömrü açısından da kapsamlı analizler sunulur.

Elektrik Tesisatı Kontrolü Kaç Yılda Bir Yapılmalıdır?

İşletmelerin en sık sorduğu sorulardan biri elektrik tesisatı kontrolünün hangi sıklıkla yapılması gerektiğidir. Aslında bu sorunun cevabı tesisin yapısına, çalışma koşullarına ve kullanılan ekipmanlara göre değişiklik gösterebilir. Ancak İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında birçok elektrik sistemi için yıllık kontrol uygulaması esas alınmaktadır.

Özellikle aşağıdaki sistemlerin düzenli olarak kontrol edilmesi önerilmektedir:

• Topraklama tesisatları
• Paratoner sistemleri
• Elektrik panoları
• Trafo merkezleri
• Kompanzasyon sistemleri
• Orta gerilim ekipmanları

Yoğun üretim yapan fabrikalarda ise yalnızca yıllık kontrol yeterli olmayabilir. Bazı işletmeler altı aylık veya üç aylık bakım ve denetim programları oluşturarak riskleri daha erken aşamada tespit etmektedir. Örneğin Kocaeli’de faaliyet gösteren bir metal işleme tesisinde yüksek akım çeken makineler nedeniyle bağlantı noktalarında oluşabilecek gevşemeler çok daha hızlı gelişebilir. Benzer şekilde tersanelerde nem, tuzlu hava ve dış ortam koşulları elektrik ekipmanlarının yıpranma sürecini hızlandırabilir. Bu nedenle her tesis için standart bir yaklaşım yerine risk bazlı planlama yapılması daha doğru sonuç vermektedir.

İSG Denetimlerinde En Sık Karşılaşılan Elektrik Eksiklikleri

Sahada gerçekleştirilen denetimlerde bazı eksikliklerin tekrar tekrar karşımıza çıktığını görüyoruz. İlginç olan nokta ise bu eksikliklerin büyük bölümünün yüksek maliyetli yatırımlar gerektirmemesidir. Çoğu zaman düzenli kontrol yapılmaması nedeniyle gözden kaçan problemler zamanla ciddi risklere dönüşmektedir.

İSG uzmanlarının ve denetçilerin en sık karşılaştığı problemler arasında şunlar yer almaktadır: Topraklama ölçüm raporlarının güncel olmaması, özellikle sanayi tesislerinde sık karşılaşılan bir durumdur. Bazı işletmelerde yıllar önce hazırlanmış raporların halen kullanıldığı görülmektedir. Bir diğer yaygın sorun ise elektrik panolarında eksik etiketleme yapılmasıdır. Acil durumlarda doğru müdahale için pano etiketlerinin eksiksiz ve güncel olması gerekir. Termal kamera incelemelerinde tespit edilen aşırı ısınmalar da önemli risk kaynaklarından biridir. Gevşemiş bağlantılar ilk etapta fark edilmese bile zaman içerisinde yangın tehlikesine dönüşebilir. Kaçak akım koruma sistemlerinin çalışmaması veya test edilmemesi de çalışan güvenliği açısından ciddi sonuçlar doğurabilmektedir. Bu nedenle periyodik kontrol raporları yalnızca bir formalite olarak değil, aktif bir risk yönetim aracı olarak değerlendirilmelidir.

Termal Kamera Ölçümleri Neden Kritik Öneme Sahiptir?

Elektrik sistemlerinin önemli bir kısmı dışarıdan bakıldığında tamamen normal görünür. Ancak bağlantı noktalarında meydana gelen gevşemeler veya yük dengesizlikleri zaman içerisinde sıcaklık artışına neden olur.

İşte bu noktada termal görüntüleme teknolojisi devreye girer.

Termal kameralar sayesinde gözle görülmeyen sıcaklık farklılıkları tespit edilebilir. Bu yöntem özellikle:

• Ana dağıtım panolarında
• Kompanzasyon sistemlerinde
• Bara bağlantılarında
• Şalter gruplarında
• Trafo merkezlerinde

oldukça etkili sonuçlar vermektedir.

Birçok büyük arıza aslında haftalar hatta aylar öncesinde sıcaklık artışı sinyali vermektedir. Ancak bu durum fark edilmediğinde ekipman arızası, üretim kaybı veya yangın gibi sonuçlarla karşılaşılabilmektedir. Arken Mühendislik tarafından gerçekleştirilen periyodik kontrollerde termal analiz çalışmaları da uygulanarak potansiyel riskler henüz büyümeden tespit edilmektedir.